Pse ėshtė i pamundur kalimi nga uji nė tokė
Evolucionistėt thonė se njė ditė tė bukur disa specie qė jetonin nė ujė, nė njė farė mėnyre filluan tė ecnin nė tokė dhe u shndėrruan nė banore tė tokės. Ka shumė fakte qė e bėjnė kėtė kalim tė pamundur.
1. Pesha trupore: Gjallesat ujore nuk e kanė problem peshėn trupore gjatė lėvizjes. Por ato qė banojnė nė tokė harxhojnė 40% tė energjisė sė tyre vetėm pėr tė lėvizur. Kėshtu, kėto krijesa qė pretendohet tė kenė kaluar nė tokė, duhet tė kishin zhvilluar njė sistem tė ri muskulor dhe skeletor pėr tiu pėrshtatur kushteve tė reja tė tokės, por kjo ėshtė e pamundur tė ndodhė nga mutacione tė rastėsishme.
2. Ruajtja e temperaturės: Nė tokė temperatura mund tė ndryshojė shpejt dhe nė njė shkallė tė gjerė. Gjallesat tokėsore kanė njė mekanizėm trupor qė u pėrgjigjet kėtyre ndryshimeve tė mėdha tė temperaturės. Nė ujė temperatura ndryshon ngadalė dhe jo nė tė njėjtėn shkallė si nė tokė. Njė organizėm i gjallė qė ka njė sistem trupor tė rre- gulluar sipas temperaturės konstante tė ujit, duhet qė ta modifikojė sistemin e tij mbrojtės pėr tė siguruar minimizimin e dėmeve qė mund tė shkaktohen nga ndryshimi i temperaturės nė tokė. Eshtė budallallėk tė thuash se peshqit e arritėn kėtė nga mutacione tė rastėsishme, sapo dolėn nė tokė.
3. Pėrdorimi i ujit: Eshtė e domosdoshme pėr procesin e metabolizmit qė uji, bile edhe lagėshtia, tė pėrdoren me kursim pėr shkak tė burimeve tė pakta tė ujit nė tokė. P.sh. lėkura duhet tė jetė e atillė qė tė lejojė humbjen e ujit nė njė masė tė caktuar pa lejuar njė avullim tė lėngjeve nė shkallė tė gjerė. Prandaj, krijesat e tokės kanė sensin e etjes, diēka qė krijesat e ujit nuk e kanė. Pėrveē kėsaj lėkura e krijesave tė ujit nuk ėshtė e pėrshtatshme pėr njė ambjent pa ujė.
4. Veshkat: Gjallesat e ujit mund tė shkarkojnė lehtėsisht materialet e padėshiruara, veēanėrisht amoniakun, nė trupin e tyre duke i filtruar ato, meqenėse gjendet ujė i bollshėm nė ambjentin e tyre. Nė tokė, uji duhet tė pėrdoret me kursim. Kjo ėshtė arsyeja pse gjallesat banore tė tokės kanė sistemin e veshkave. Falė kėtyre veshkave, amoniaku magazinohet duke u shndėrruar nė ure, duke pėrdorur minimumin e sasisė sė ujit gjatė daljes sė tij. Pėr mė tepėr, sisteme tė tjera janė tė nevojshme pėr tė siguruar funksionimin e veshkave. Shkurt, pėr kalimin nga uji nė tokė duhej qė gjallesat patjetėr tė kishin veshka, tė cilat duhet tė ishin formuar menjėherė sapo ato tė shkelnin nė tokė.
5. Sistemi i frymėmarrjes: Peshqit marrin frymė duke absorbuar oksi- gjenin e tretur nė ujin qė kalon nė velėzat e tyre. Ata nuk mund tė rrojnė mė shumė se disa minuta jashtė ujit. Qė tė jetojnė nė tokė, ata duhet tė pajiseshin me mushkėri perfekte menjėherė.
Eshtė mė shumė se e pamundur qė tė gjitha kėto ndryshime kolosale tė kenė ndodhur nė tė njėjtin organizėm nė tė njėjtėn kohė, tė gjitha rastėsisht